Vụ Grab bồi hoàn, hỗ trợ gần 3.000 tỷ đồng: Ngành Công Thương mạnh mẽ bảo vệ người tiêu dung
Thứ năm, 05/11/2026 - 20:33
Grab dành gần 3.000 tỷ đồng để điều chỉnh chính sách giá, phí, bồi hoàn và hỗ trợ tài xế, hành khách
Grab dành gần 3.000 tỷ đồng để điều chỉnh chính sách giá, phí, bồi hoàn và hỗ trợ tài xế, hành khách sau quá trình làm việc với Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia.
Chưa đầy ba tháng, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) đưa chính sách phí gọi xe về khuôn khổ, yêu cầu Grab hoàn tiền cho tài xế. Gần 3.000 tỷ đồng được doanh nghiệp dành để hỗ trợ trực tiếp tài xế, hành khách, tạo kết quả đáng chú ý trong xử lý các vụ việc liên quan đến nền tảng số.
Kết quả rà soát chính sách giá, phí của Grab cho thấy Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (UBCTQG) đã vào cuộc kịp thời, đúng thẩm quyền và đạt kết quả tích cực. Đáng chú ý, nguồn lực doanh nghiệp dành để khắc phục những bất cập không chỉ dừng lại ở khoản tiền phạt nộp ngân sách mà được chuyển trực tiếp tới những người chịu tác động.
Từ phản ánh của tài xế đến 6 nhóm giải pháp
Từ cuối tháng 8 đến giữa tháng 9/2026, qua theo dõi thị trường và tiếp nhận phản ánh của tài xế, UBCTQG ghi nhận các ý kiến về giá cước thấp, trong khi các khoản phí, chiết khấu và khấu trừ ảnh hưởng đến thu nhập thực tế.
Ngày 8/9/2026, UBCTQG gửi giấy mời làm việc, đồng thời đề nghị Công ty TNHH Grab cung cấp thông tin, tài liệu về chính sách giá cước, phí, chiết khấu và các khoản khấu trừ. Thời điểm này, một bộ phận tài xế đã kêu gọi tắt ứng dụng trong hai ngày 12 và 13/9 để phản đối. Việc cơ quan quản lý kịp thời vào cuộc đã góp phần đưa những bất đồng vào quá trình làm việc, giải quyết trên cơ sở số liệu và quy định pháp luật.
Quá trình xác minh được UBCTQG triển khai thông qua làm việc với Grab, yêu cầu doanh nghiệp giải trình; làm việc với đại diện tài xế; thu thập số liệu từ các doanh nghiệp gọi xe khác tại Việt Nam và đối chiếu chính sách giá, phí của Grab tại một số nước Đông Nam Á.
Kết quả xác minh sơ bộ cho thấy chính sách của Grab gồm nhiều cấu phần, trong đó có phí nền tảng thu từ hành khách và phí sử dụng ứng dụng thu từ tài xế theo cơ chế linh hoạt giữa các chuyến. Do đó, theo UBCTQG, việc đánh giá cần xem xét tổng thể các khoản thu, khấu trừ, tỷ lệ doanh thu thực nhận của tài xế và việc cung cấp thông tin cho khách hàng.
Trên cơ sở đó, Grab đề xuất 6 nhóm giải pháp, triển khai từ ngày 10/11/2026.
6 nhóm giải pháp Grab triển khai sau quá trình làm việc với UBCTQG (thông tin công bố tháng 11/2026).
5 nhóm giải pháp đầu có tổng giá trị khoảng 2.950,9 tỷ đồng, gồm phần doanh thu giảm do điều chỉnh phí cùng các khoản bồi hoàn, thưởng, hỗ trợ tài xế và khuyến mại cho hành khách.
Phần doanh thu thực nhận của tài xế được nâng lên
So sánh các khoản phí trước và sau điều chỉnh cho thấy tỷ lệ doanh thu thực nhận của tài xế được cải thiện. Với GrabBike, tổng phí Grab được hưởng giảm từ mức tối đa 40,60% xuống còn 7% - 32% tổng giá trị hành khách thanh toán. Đối với GrabCar, mức tối đa giảm từ 39,81% xuống cùng khung 7% - 32%.
Sau khi trừ phí, thuế, tài xế GrabBike nhận từ 60,59% đến 85,59%; tài xế GrabCar nhận từ 59,68% đến 84,31% số tiền hành khách thanh toán. So với mức thấp nhất trước đây là 52%, phần doanh thu tài xế thực nhận tối thiểu tăng 8,59 điểm phần trăm với GrabBike và 7,68 điểm phần trăm với GrabCar.
Với một chuyến GrabCar có giá cước 100.000 đồng, trong trường hợp bất lợi nhất trước đây, tài xế thực nhận 52.000 đồng. Từ ngày 10/11/2026, mức thực nhận tối thiểu trong trường hợp tương tự tăng lên 59.680 đồng.
Đối với khoản bồi hoàn, Grab rà soát khoảng 0,13% số chuyến từ năm 2024 có mức khấu trừ vượt ngưỡng, với tổng số tiền hoàn trả khoảng 3,9 tỷ đồng. Khoản tiền này được tự động cộng vào ví của tài xế đang hoạt động từ ngày 5/11/2026.
Đối với tài xế đã ngừng hợp tác, Grab thông báo qua tin nhắn, thư điện tử để đề nghị cung cấp tài khoản ngân hàng nhận tiền trước ngày 30/11/2026. Người lao động không phải làm đơn đề nghị hoàn tiền.
Cùng với đó, giao diện ứng dụng dành cho tài xế được nâng cấp, hiển thị chi tiết doanh thu, phí, thuế và các khoản khấu trừ của từng chuyến xe. Tài xế có kênh liên hệ và biểu mẫu tra soát để yêu cầu giải thích từng khoản thu.
Giao diện hiện tại trên ứng dụng dành cho tài xế, thể hiện các loại doanh thu, thuế, phí. Ảnh: Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia.
Thiết kế cải tiến dự kiến, hiển thị chi tiết doanh thu, thuế, phí của từng chuyến xe. Ảnh: Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia.
Người tiêu dùng được bảo vệ ngay trên ứng dụng
Song song với rà soát chính sách giá, phí, UBCTQG đã kiểm tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại Grab, Be và GSM.
Qua kiểm tra, cơ quan quản lý ghi nhận một số khoản phí chưa được hiển thị riêng biệt, rõ ràng; một số dịch vụ có thu phí như bảo hiểm chuyến đi, khoản đóng góp trung hòa các-bon được thiết lập mặc định. UBCTQG yêu cầu các doanh nghiệp khắc phục, bảo đảm người tiêu dùng chủ động lựa chọn trước khi xác nhận giao dịch. Các nền tảng đã cơ bản điều chỉnh theo hướng hiển thị rõ các khoản phí, cho phép người dùng lựa chọn hoặc bỏ chọn dịch vụ có thu phí.
Việc này được thực hiện trên cơ sở Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 19/2023/QH15. Theo điểm a khoản 1 Điều 21, tổ chức, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về sản phẩm, dịch vụ, trong đó có giá, xuất xứ hàng hóa, thời hạn sử dụng, phí và chi phí.
Điều 39 của Luật cũng quy định trách nhiệm đối với tổ chức thiết lập, vận hành nền tảng số trung gian, như công bố quy chế hoạt động, đầu mối tiếp nhận khiếu nại, lưu trữ và cho phép người tiêu dùng truy cập, tải, in chứng từ giao dịch.
Lợi ích đối với người tiêu dùng, tài xế và doanh nghiệp
Kết quả rà soát chính sách giá, phí của Grab đem lại lợi ích cho các chủ thể trên thị trường. Với người tiêu dùng, lợi ích trước hết là giảm chi phí sử dụng dịch vụ. Hành khách đi các chuyến ngắn được giảm phí nền tảng từ 1.000 - 2.000 đồng mỗi chuyến; các chuyến từ 10 km được giảm 10% tổng giá cước từ ngày 26/2/2027 đến hết năm 2027. Gói khuyến mại trị giá 1.808 tỷ đồng trong quý IV/2026 tạo thêm dư địa chi tiêu trong mùa mua sắm cuối năm.
Người dùng cũng được bảo đảm quyền chủ động lựa chọn dịch vụ khi các khoản phí được hiển thị riêng trước khi xác nhận giao dịch, không còn tình trạng dịch vụ thu phí được lựa chọn sẵn.
Với tài xế, ngoài tỷ lệ doanh thu thực nhận tăng, các điều chỉnh còn tạo cơ sở để người lao động so sánh chính sách giữa các nền tảng. Theo số liệu các nền tảng công bố, trên mỗi 100.000 đồng khách trả, tài xế Be nhận 63.600 đồng tại Hà Nội, 69.400 đồng tại Thành phố Hồ Chí Minh; Xanh SM cam kết chia sẻ doanh số 80% - 90% tùy chương trình.
Sau điều chỉnh, phần doanh thu tài xế Grab thực nhận dao động từ 59,68% đến 85,59%. Khi các khoản thu được công khai, người lao động có thêm cơ sở lựa chọn nền tảng phù hợp, đồng thời tạo áp lực cạnh tranh giữa các doanh nghiệp về chính sách dành cho tài xế.
Với doanh nghiệp, việc chủ động đề xuất giải pháp giúp Grab tránh nguy cơ phải đối mặt với một cuộc điều tra kéo dài, trong đó mức phạt tối đa có thể lên tới 10% tổng doanh thu trên thị trường liên quan theo Luật Cạnh tranh. Doanh nghiệp vẫn chủ động thiết kế cơ chế giá, thay vì phải áp dụng mức trần phí bằng văn bản hành chính.
Các nền tảng khác như Be, Xanh SM được cạnh tranh trên một mặt bằng minh bạch. Việc công khai chính sách giá, phí và các khoản khấu trừ cũng góp phần tạo môi trường cạnh tranh công bằng, không phân biệt quy mô hay quốc tịch doanh nghiệp.
Nguồn lực doanh nghiệp được chuyển trực tiếp tới người chịu tác động
Trong các vụ việc liên quan đến nền tảng gọi xe, giao đồ ăn được cơ quan cạnh tranh các nước xử lý những năm gần đây, kết quả phổ biến là quyết định xử phạt tiền. Khoản tiền phạt thường được nộp vào ngân sách nhà nước, trong khi tài xế và hành khách - những người trực tiếp chịu tác động thường không nhận được khoản hỗ trợ trực tiếp từ nguồn tiền này.
Theo quy đổi của TechNode Global, khoản 2.950,9 tỷ đồng tương đương khoảng 112 triệu USD. Trong các vụ việc được đối chiếu, đây là trường hợp đáng chú ý khi nguồn lực doanh nghiệp được chuyển trực tiếp tới tài xế, hành khách thông qua các hình thức giảm phí, bồi hoàn, thưởng, hỗ trợ chi phí và khuyến mại.
Vụ việc tại Philippines năm 2019 có kèm khoản 5 triệu peso hoàn trả cho hành khách bị thu quá giá, nhưng đây là khoản tiền nhỏ đi kèm quyết định xử phạt.
Tại Singapore, năm 2018, Ủy ban Cạnh tranh và Người tiêu dùng (CCCS) xử phạt Grab và Uber tổng cộng hơn 13 triệu SGD sau thương vụ sáp nhập, đồng thời yêu cầu Grab giữ nguyên thuật toán giá, mức hoa hồng của tài xế như trước thời điểm sáp nhập.
Tại Philippines, năm 2018, Ủy ban Cạnh tranh (PCC) chấp thuận thương vụ kèm điều kiện về giá và minh bạch hóa đơn. Liên minh châu Âu, thông qua Chỉ thị (EU) 2024/2831, yêu cầu nền tảng thông báo cho người làm việc qua nền tảng về các hệ thống giám sát, ra quyết định tự động có tác động đến công việc của họ.
Tài xế Grab đón khách tại Yogyakarta, Indonesia.
Trong khi đó, tại Malaysia, đề xuất phạt Grab 86,77 triệu ringgit của Ủy ban Cạnh tranh nước này năm 2019 kéo theo quá trình tố tụng qua nhiều cấp tòa. Đến tháng 10/2025, Tòa án Liên bang bác đơn xin phúc thẩm cuối cùng của MyCC, khiến đề xuất phạt không được khôi phục.
So với các vụ việc trên, quá trình xử lý tại Việt Nam có ưu thế về thời gian. Từ khi tiếp nhận phản ánh đến khi tiền bồi hoàn được chuyển vào ví tài xế chưa đầy ba tháng. Doanh nghiệp chủ động điều chỉnh chính sách dưới sự giám sát của cơ quan quản lý, không phải chờ một quyết định ấn định trần phí bằng văn bản hành chính.
Tiếp tục giám sát, xử lý vi phạm để giữ ổn định thị trường
UBCTQG khẳng định sẽ tiếp tục theo dõi, yêu cầu Grab báo cáo định kỳ tình hình triển khai các giải pháp; xem xét thông tin, tài liệu về giá, phí, các khoản khấu trừ, tỷ lệ doanh thu thực nhận của tài xế và việc cung cấp thông tin cho khách hàng.
Theo UBCTQG, trường hợp phát hiện vấn đề có dấu hiệu vi phạm pháp luật về cạnh tranh, pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, UBCTQG sẽ xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.
Luật Cạnh tranh số 23/2018/QH14 trao cho cơ quan cạnh tranh thẩm quyền điều tra vụ việc theo Điều 80 và Điều 81; nghiêm cấm doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh áp đặt giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bất hợp lý gây thiệt hại cho khách hàng theo điểm b khoản 1 Điều 27.
Theo khoản 1 Điều 111, mức phạt tối đa đối với hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh là 10% tổng doanh thu của doanh nghiệp có hành vi vi phạm trên thị trường liên quan. Biện pháp khắc phục có thể bao gồm loại bỏ điều khoản vi phạm pháp luật ra khỏi hợp đồng, thỏa thuận hoặc giao dịch kinh doanh theo điểm b khoản 4 Điều 110.
UBCTQG khuyến nghị các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ gọi xe công nghệ chủ động rà soát chính sách giá, phí, chiết khấu, khấu trừ; công khai, minh bạch điều kiện giao dịch; tuân thủ pháp luật về cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Riêng với Grab, cơ quan này yêu cầu doanh nghiệp thông báo đầy đủ cho tài xế, hành khách về các nội dung điều chỉnh; bảo đảm thống nhất giữa thông tin công bố, chính sách thực tế và nội dung hiển thị trên ứng dụng; duy trì cơ chế tiếp nhận, xử lý kịp thời yêu cầu tra soát.
| Vụ việc Grab cho thấy vai trò của cơ quan quản lý trong việc chủ động giám sát thị trường, yêu cầu doanh nghiệp khắc phục những bất cập, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, người lao động. Việc gần 3.000 tỷ đồng được dành để hỗ trợ trực tiếp các đối tượng chịu tác động trong chưa đầy ba tháng là kết quả đáng chú ý, góp phần thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các chủ thể trên thị trường. |
Xem bản gốc tại đây.
Đại Bàng (nguồn: congthuong.vn)