Công đoàn Công Thương Việt Nam: 19 năm đổi mới, phát triển, đồng hành cùng người lao động
Thứ bảy, 31/10/2026 - 13:31
Công đoàn Công Thương Việt Nam: 19 năm đổi mới, phát triển, đồng hành cùng người lao động
Trải qua 19 năm xây dựng và phát triển (1/11/2007 - 1/11/2026), Công đoàn Công Thương Việt Nam không ngừng đổi mới, nỗ lực khẳng định vai trò đại diện, chăm lo, bảo vệ người lao động, đóng góp quan trọng đối với sự phát triển bền vững của ngành Công Thương và nền kinh tế đất nước.
Trong mỗi giai đoạn lịch sử của đất nước, gắn liền với với quá trình xây dựng, phát triển và đổi mới của ngành Công Thương, Công đoàn Công Thương Việt Nam (CĐCTVN) không ngừng được củng cố, kiện toàn qua nhiều lần tách nhập, thay đổi về tổ chức và mô hình hoạt động.Dù ở mỗi thời kỳ có những nhiệm vụ và yêu cầu khác nhau, tổ chức Công đoàn ngành luôn đồng hành cùng sự phát triển của đất nước và ngành Công Thương, thực hiện vai trò tập hợp, đoàn kết, đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đội ngũ cán bộ, công nhân, viên chức, lao động; đồng thời khơi dậy tinh thần trách nhiệm, ý chí thi đua lao động, góp sức vào sự nghiệp xây dựng và phát triển của ngành Công Thương và đất nước.
Ngày 14/5/1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 21/SL đổi tên Bộ Kinh tế thành Bộ Công Thương, đánh dấu bước chuyển mình của ngành Công Thương Việt Nam. Cùng với đó, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã thành lập Ban Công đoàn Công Thương - thực hiện trách nhiệm tổ chức, tập hợp, tuyên truyền, vận động đoàn viên, đẩy mạnh phong trào thi đua lao động, sản xuất, góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Tháng 7 năm 2007, với việc đổi mới, kiện toàn bộ máy Chính phủ phù hợp với thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Quốc hội (khóa 12) đã tái lập Bộ Công Thương trên cơ sở hợp nhất Bộ Công nghiệp và Bộ Thương mại - Du lịch. Sự kiện này đã tác động đến hoạt động công đoàn ngành Công Thương. Cùng với tiến trình lịch sử đất nước, sau gần nửa thế kỷ, CĐCTVN chính thức được thành lập vào ngày 1/11/2007 trên cơ sở hợp nhất Công đoàn Công nghiệp Việt Nam và Công đoàn Thương mại và Du lịch Việt Nam. Đây không chỉ là dấu mốc về tổ chức, mà còn phản ánh bước chuyển trong tư duy quản lý, phát triển ngành kinh tế tổng hợp, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
Lễ công bố Quyết định thành lập Công đoàn Công Thương Việt Nam
Sự thống nhất về tổ chức cũng đặt ra những yêu cầu mới. Ngành Công Thương với đặc thù đa ngành, đa lĩnh vực, thực hiện chức năng quản lý nhà nước trên phạm vi toàn lãnh thổ, CĐCTVN phải xây dựng phương thức chỉ đạo thống nhất nhưng linh hoạt, phù hợp với đặc điểm sản xuất, kinh doanh và điều kiện lao động của từng đơn vị. Chính vì vậy, ngay từ khi thành lập, một yêu cầu nền tảng đã được đặt ra đối với CĐCTVN đó là thống nhất tổ chức phải đi đôi với nâng cao hiệu quả hoạt động; đổi mới phương thức hoạt động phải xuất phát từ thực tiễn, lấy quyền lợi chính đáng của đoàn viên, người lao động làm trung tâm, đồng thời xây dựng mối quan hệ hài hòa, ổn định, tiến bộ hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững.
Kể từ năm 2007, mỗi giai đoạn đan xen những thuận lợi, khó khăn và yêu cầu riêng, song thực hiện “sứ mệnh” của tổ chức bảo vệ, chăm lo lợi ích vật chất và tinh thần cho người lao động, CĐCTVN luôn khẳng định vai trò của mình trong phong trào CNVCLĐ và hoạt động công đoàn cả nước nói chung và ngành Công Thương nói riêng. Đặc biệt, CĐCTVN đã bắt nhịp kịp thời, chú trọng đổi mới tổ chức, nội dung, phương thức hoạt động phù hợp với các loại hình cơ sở thuộc các thành phần kinh tế, lấy cơ sở làm địa bàn hoạt động chủ yếu, lấy đoàn viên, CNVCLĐ làm đối tượng vận động; chuyển mạnh hoạt động công đoàn vào việc tổ chức.
Giai đoạn 2007-2017: Kiện toàn tổ chức, thống nhất phương thức hoạt động
Những năm đầu sau hợp nhất, CĐCTVN vừa kiện toàn tổ chức, thống nhất phương thức hoạt động, vừa đối diện với những biến động lớn của nền kinh tế. Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và những khó khăn kinh tế trong các năm tiếp theo tác động đến sản xuất, kinh doanh, việc làm và thu nhập của người lao động. Cùng với đó, quá trình cổ phần hóa, tái cơ cấu doanh nghiệp, sắp xếp hệ thống tập đoàn, tổng công ty làm thay đổi mô hình quản trị, tổ chức lao động và quan hệ lao động trong nhiều lĩnh vực thuộc ngành Công Thương.
Trong bối cảnh ấy, nhiệm vụ công đoàn không chỉ là ổn định bộ máy sau hợp nhất, tập hợp và vận động đoàn viên, mà còn chủ động tham gia giải quyết những vấn đề phát sinh từ quá trình đổi mới doanh nghiệp, nhất là việc làm, thu nhập và chế độ, chính sách đối với người lao động. Các cấp CĐCTVN từng bước hướng mạnh hoạt động về cơ sở, phối hợp tổ chức hội nghị người lao động, tham gia đối thoại, thương lượng và ký kết thỏa ước lao động tập thể; kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật lao động, góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ.
Tôn vinh 125 lao động giỏi ngành Công Thương năm 2010
Cùng với nhiệm vụ đại diện, bảo vệ người lao động, các phong trào thi đua yêu nước được triển khai sâu rộng, đặc biệt là phong trào “Lao động giỏi, Lao động sáng tạo”. Trong điều kiện doanh nghiệp phải tiết giảm chi phí, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất, phong trào thi đua trở thành động lực thúc đẩy người lao động phát huy trí tuệ, cải tiến kỹ thuật, tiết kiệm nguyên vật liệu. Riêng giai đoạn 2012–2017, các đơn vị trong ngành có hàng trăm nghìn sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, làm lợi trên 20.000 tỷ đồng, tiết kiệm 750 tỷ đồng vật tư, nguyên liệu; số tiền thưởng cho các sáng kiến, cải tiến kỹ thuật đạt gần 100 tỷ đồng.
Giai đoạn 2018 - 2023: Lấy lợi ích đoàn viên làm trọng tâm
Bước sang giai đoạn 2018-2023, CĐCTVN tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công đoàn, hiệu quả đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi người lao động. Đặc biệt, đại dịch COVID-19 đã đặt tổ chức công đoàn trước những thử thách lớn về năng lực thích ứng và trách nhiệm xã hội. Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn, sản xuất, kinh doanh bị gián đoạn, việc làm và thu nhập của người lao động chịu ảnh hưởng, các cấp CĐCTVN đã phối hợp cùng doanh nghiệp duy trì sản xuất, hỗ trợ đoàn viên vượt qua khó khăn.
Lãnh đạo CĐCTVN hỗ trợ đơn vị trong Đại dịch Covid-19
Từ năm 2020 đến thời điểm tổng kết tháng 11/2022, tổng kinh phí hỗ trợ đoàn viên, người lao động từ ngân sách công đoàn và các gói hỗ trợ của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đạt trên 81,5 tỷ đồng. CĐCTVN còn hỗ trợ 130 triệu đồng cho trẻ em là con đoàn viên, người lao động mắc COVID-19 phải điều trị tại bệnh viện; tặng sổ tiết kiệm cho 12 cháu có cha hoặc mẹ tử vong do dịch bệnh, với tổng trị giá 120 triệu đồng. Phía sau những con số ấy là trách nhiệm, sự sẻ chia và tinh thần đồng hành của tổ chức công đoàn trong những thời điểm khó khăn. Các hoạt động hỗ trợ không chỉ mang lại lợi ích vật chất mà còn góp phần động viên tinh thần, củng cố niềm tin của đoàn viên, người lao động.
Giai đoạn 2023-2026: Tinh gọn tổ chức, nâng cao chất lượng đại diện
Giai đoạn 2023-2026 tiếp tục ghi dấu những thay đổi trong tổ chức và hoạt động của CĐCTVN, gắn với yêu cầu sắp xếp, tinh gọn bộ máy, đổi mới phương thức quản lý và nâng cao hiệu quả hoạt động.
Thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy, cơ quan CĐCTVN được kiện toàn từ 4 ban xuống còn 2 ban; đồng thời triển khai sắp xếp, chuyển giao, tổ chức lại các công đoàn theo quy định. Việc tinh gọn tổ chức không chỉ đặt ra yêu cầu giảm đầu mối mà quan trọng hơn là nâng cao hiệu quả điều hành, chất lượng phối hợp và năng lực phục vụ công đoàn cơ sở. Trong quá trình đó, nhiệm vụ đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động tiếp tục được chú trọng, bảo đảm hoạt động công đoàn không bị gián đoạn.
CĐCTVN tổ chức khám bệnh cho đoàn viên, người lao động
Giai đoạn 2021-2025, trên 90% doanh nghiệp có tổ chức công đoàn đã ký kết thỏa ước lao động tập thể; trên 70% bản thỏa ước có điều khoản có lợi hơn cho người lao động so với quy định pháp luật. Gần 400 bản thỏa ước được cập nhật vào Thư viện thỏa ước của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam; các cấp công đoàn phối hợp tổ chức 1.106 cuộc kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật lao động.
Chủ tịch CĐCTVN Lê An Hải đến trao quà cho đoàn viên, người lao động nhân dịp Tháng Công nhân năm 2026
Riêng Tháng Công nhân năm 2026, chương trình “Cảm ơn người lao động” được triển khai tại 180 đơn vị, mang lại lợi ích trực tiếp cho hơn 116.000 đoàn viên, người lao động, với tổng kinh phí gần 55 tỷ đồng, trong đó CĐCTVN trực tiếp hỗ trợ gần 1,8 tỷ đồng. Cùng với đó, gần 50.000 lượt người được khám, tư vấn sức khỏe; 84 chương trình “Bữa cơm Công đoàn” thu hút gần 44.700 người lao động tham gia.
Thành quả 19 năm của CĐCTVN không chỉ được tạo nên từ hoạt động của cơ quan công đoàn ngành mà còn từ những đóng góp đa dạng, thiết thực của các công đoàn tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và từng công đoàn cơ sở. Tại Công đoàn Xăng dầu Việt Nam, việc sắp xếp từ 75 xuống còn 59 công đoàn cơ sở được triển khai gắn với nâng cao chất lượng hoạt động; 100% đơn vị thành viên duy trì thỏa ước lao động tập thể với nhiều điều khoản có lợi cho người lao động, thể hiện sự kết hợp giữa đổi mới tổ chức với nâng cao chất lượng đại diện.
Trong lĩnh vực hóa chất, các hoạt động văn hóa, thể thao được quan tâm nhằm tăng cường đoàn kết, gắn bó giữa người lao động. Hội thao công nhân, viên chức, lao động Tập đoàn Hóa chất Việt Nam khu vực phía Bắc thu hút gần 400 vận động viên thuộc 17 đoàn tham gia. Đối với khối trường học, năm học 2025-2026, các công đoàn tại 20 trường đại học, cao đẳng thuộc 11 địa phương tổ chức thăm hỏi, hỗ trợ 1.155 lượt người với tổng kinh phí hơn 1,2 tỷ đồng; các chương trình phúc lợi có 2.365 lượt người thụ hưởng, giá trị gần 2 tỷ đồng.
Trên phạm vi toàn ngành, riêng Tháng Công nhân năm 2026 đã có 85 chương trình văn hóa, văn nghệ và 30 giải thể thao, thu hút hơn 11.600 đoàn viên, người lao động tham gia. Những hoạt động ấy cho thấy công tác công đoàn không chỉ hướng tới bảo đảm quyền lợi vật chất mà còn góp phần xây dựng môi trường làm việc đoàn kết, nâng cao đời sống tinh thần và sự gắn bó của người lao động với doanh nghiệp.
Một đóng góp nổi bật khác là phát huy sức sáng tạo của đội ngũ công nhân, viên chức, lao động thông qua các phong trào thi đua. Giai đoạn 2021-2025, toàn ngành ghi nhận hơn 480.000 sáng kiến, làm lợi hàng nghìn tỷ đồng. Đặc biệt, trong Chương trình “1 triệu sáng kiến” do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phát động, CĐCTVN xếp thứ ba toàn quốc. Thành tích này khẳng định sức lan tỏa của phong trào thi đua và vai trò của tổ chức công đoàn trong khơi dậy trí tuệ, tinh thần trách nhiệm, góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất, kinh doanh.
Công tác an toàn, vệ sinh lao động được chú trọng, gắn với cải thiện điều kiện làm việc và bảo vệ sức khỏe người lao động. Riêng Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động năm 2026, các cấp công đoàn ghi nhận 183 sáng kiến cải thiện điều kiện lao động; tổ chức 41 lớp tập huấn với 2.336 người tham gia; thăm hỏi, hỗ trợ 416 người lao động bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Công tác nữ công, chăm lo gia đình và trẻ em cũng đạt nhiều kết quả. Giai đoạn 2010–2025, có 750.000 lượt nữ công nhân, viên chức, lao động đạt danh hiệu “Giỏi việc nước, đảm việc nhà”; hơn 200 gia đình tiêu biểu được tuyên dương; hơn 2.000 con công nhân, viên chức, lao động đạt giải cao tại các kỳ thi quốc gia, quốc tế được khen thưởng.
Chủ tịch CĐCTVN Lê An Hải và Phó Chủ tịch CĐCTVN Lê Thị Đức trao Biểu trưng cho các Gia đình tiêu biểu năm 2026
Bên cạnh đó, phát triển đoàn viên, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp được xác định là nhiệm vụ quan trọng, góp phần xây dựng lực lượng lao động đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành. Giai đoạn 2021-2025, các cấp công đoàn tổ chức 466 hội nghị tuyên truyền, quán triệt nghị quyết, văn bản; 287.185 lượt đoàn viên, người lao động được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp. Cùng thời gian này, CĐCTVN phát triển mới 12.827 đoàn viên, thành lập 35 công đoàn cơ sở; giới thiệu 5.087 đoàn viên ưu tú cho Đảng, trong đó 4.798 người được kết nạp.
Tiếp nhận các công đoàn cơ sở
Những đóng góp của CĐCTVN và các cấp công đoàn đã được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Lao động hạng Nhất, Cờ thi đua của Chính phủ và các hình thức khen thưởng của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.
Năm 2026, CĐCTVN kỷ niệm 19 thành lập trong bối cảnh nền kinh tế đất nước đang chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào năng suất, chất lượng, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Yêu cầu nâng cao năng lực tự chủ, sức cạnh tranh của nền kinh tế, phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu đang đặt ra yêu cầu chuyển động mạnh mẽ hơn đối với ngành Công Thương.
Những chuyển động đó không chỉ tác động đến doanh nghiệp mà còn đặt ra yêu cầu mới đối với tổ chức công đoàn trong đại diện, bảo vệ người lao động và tham gia xây dựng môi trường lao động ổn định, tiến bộ. Nếu trước đây, CĐCTVN tập trung thích ứng với biến động kinh tế, tái cơ cấu doanh nghiệp và những khó khăn phát sinh, thì giai đoạn mới đòi hỏi tổ chức chủ động hơn trong dự báo, chuyên nghiệp hơn trong đại diện, hiện đại hơn trong quản trị và linh hoạt hơn trong phương thức hoạt động.
Để đáp ứng trước yêu cầu, đòi hỏi mới, CĐCTVN cần phải nhìn nhận đầy đủ những khó khăn, hạn chế. Công tác phát triển đoàn viên ở một số lĩnh vực còn khó khăn; chất lượng hoạt động của một bộ phận công đoàn cơ sở chưa đồng đều; ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số còn hạn chế. Đội ngũ cán bộ công đoàn, nhất là cán bộ kiêm nhiệm, gặp khó khăn về thời gian, kỹ năng và nguồn lực. Những hạn chế ấy cho thấy đổi mới tổ chức bộ máy mới chỉ là một bước; quan trọng hơn là nâng cao năng lực cán bộ, chất lượng hoạt động và khả năng giải quyết những vấn đề thiết thực của đoàn viên, người lao động.
Không chỉ vậy, đất nước đang bước vào kỷ nguyên vươn mình, yêu cầu đặt ra đối với một tổ chức công đoàn tiên tiến là phải chủ động nhận diện những vấn đề phát sinh trong quan hệ lao động, có khả năng đối thoại, thương lượng và bảo vệ quyền lợi chính đáng của đoàn viên. Một tổ chức công đoàn hiện đại phải biết ứng dụng công nghệ, dữ liệu và phương thức quản trị phù hợp để nâng cao hiệu quả quản lý, kết nối với cơ sở, nắm bắt nhu cầu và phục vụ người lao động. Một tổ chức công đoàn hội nhập phải không ngừng nâng cao năng lực, thích ứng với sự thay đổi của doanh nghiệp, thị trường lao động và môi trường kinh tế quốc tế.
Từ những yêu cầu đặt ra, triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ V CĐCTVN, nhiệm kỳ 2025-2030, với phương châm “Đoàn kết- Dân chủ -Kỷ cương -Đổi mới - Phát triển”, tổ chức công đoàn ngành Công Thương xác định tập trung thực hiện 4 khâu đột phá:
Thứ nhất, nâng cao hiệu quả đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động; đẩy mạnh đối thoại, thương lượng tập thể, chú trọng tiền lương, thu nhập, điều kiện làm việc và an toàn lao động.
Thứ hai, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công đoàn, nhất là chủ tịch công đoàn cơ sở, đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức và hoạt động trong tình hình mới.
Thứ ba, đổi mới nội dung, phương thức hoạt động gắn với chuyển đổi số, thúc đẩy sáng tạo, nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và chất lượng phục vụ đoàn viên.
Thứ tư, đẩy mạnh phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn cơ sở, nhất là khu vực ngoài nhà nước; mở rộng hợp tác quốc tế, từng bước xây dựng tổ chức công đoàn ngành nghề hiện đại, chuyên nghiệp và hội nhập.
Trên nền tảng truyền thống được vun đắp, tự hào, các thành tựu đạt được trong 19 năm qua, CĐCTVN đồng thời sẽ tiếp tục phát huy nguồn lực, phát huy vai trò là điểm tựa tin cậy của đoàn viên, người lao động, đối tác đồng hành trách nhiệm của doanh nghiệp, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của ngành Công Thương và đất nước; đồng thời nỗ lực phấn đấu nhằm cụ thể hóa mục tiêu Nghị quyết Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV nhiệm kỳ 2026 - 2031 đề ra: tập trung phát triển đoàn viên, hoàn thiện mô hình tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động; thực hiện tốt chức năng đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động; thúc đẩy dân chủ tại nơi làm việc; đồng thời tuyên truyền, vận động người lao động đổi mới sáng tạo, tiên phong ứng dụng khoa học - công nghệ, góp phần xây dựng lực lượng sản xuất mới, nâng cao năng suất lao động, chung sức xây dựng đất nước hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
Công đoàn Công Thương Việt Nam