Nâng tầm thỏa ước lao động tập thể để xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ
Thứ tư, 29/04/2026 - 08:20
Chủ tịch CĐCTVN Lê An Hải nói về giải pháp trọng tâm để nâng cao chất lượng đối thoại và thương lượng tập thể trong thời gian tới.
Chủ tịch Công đoàn Công Thương Việt Nam Lê An Hải nói về giải pháp trọng tâm để nâng cao chất lượng đối thoại và thương lượng tập thể trong thời gian tới.
Chủ tịch Công đoàn Công Thương Lê An Hải đã đề cập về giải pháp trọng tâm để nâng cao chất lượng đối thoại và thương lượng tập thể. Ảnh: Hữu Chánh
Ngày 28.4, bên lề Lễ kỷ niệm 140 năm Ngày Quốc tế Lao động (1.5.1886 - 1.5.2026); tuyên dương Chủ tịch Công đoàn cơ sở xuất sắc tiêu biểu trong công tác đối thoại và thương lượng tập thể năm 2026 do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức, phóng viên Báo Lao Động đã trao đổi với ông Lê An Hải - Ủy viên Đoàn Chủ tịch Tổng LĐLĐVN, Chủ tịch Công đoàn Công thương Việt Nam về vai trò của Công đoàn cơ sở trong xây dựng quan hệ lao động thời gian qua và yêu cầu nâng cao năng lực cán bộ Công đoàn trong giai đoạn mới.
Ông đánh giá như thế nào về đóng góp của các Công đoàn cơ sở thuộc Công đoàn Công Thương trong việc hình thành quan hệ lao động hài hòa tại doanh nghiệp thuộc ngành Công Thương thời gian qua?
Chủ tịch Công đoàn Công Thương Việt Nam Lê An Hải:
Công đoàn Công Thương Việt Nam là tổ chức rất đặc thù, là sự gắn kết giữa Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và Bộ Công Thương, ngành Công Thương nói chung.
Các Công đoàn cơ sở thuộc Công đoàn Công Thương Việt Nam đã thực hiện tốt các nội dung nhiệm vụ của ngành Công Thương đặt ra, nhất là trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước ta bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Trong đó, ngành Công Thương được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ, trọng trách rất lớn, đặc biệt là tham gia vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.
Nhìn tổng thể, các Công đoàn cơ sở trong ngành Công Thương đã có những đóng góp tích cực vào việc duy trì quan hệ lao động ổn định, hài hòa tại doanh nghiệp.
Nhiều đơn vị đã duy trì được cơ chế đối thoại định kỳ, qua đó kịp thời tháo gỡ vướng mắc giữa người lao động và người sử dụng lao động.
Đáng chú ý, một số thỏa ước lao động tập thể đã có nội dung cao hơn quy định của pháp luật, nhất là về tiền lương, thưởng và phúc lợi như bữa ăn ca, khám sức khỏe, hỗ trợ người lao động có hoàn cảnh khó khăn. Ý thức tuân thủ pháp luật lao động trong doanh nghiệp nhìn chung được giữ ở mức ổn định.
Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế. Trong đó, nội dung nhiều bản thỏa ước còn mang tính “an toàn”, chưa thực sự tạo ra lợi ích vượt trội cho người lao động. Quá trình thương lượng còn thiếu căn cứ dữ liệu như năng suất, lợi nhuận hay biến động thị trường lao động, dẫn đến tính thuyết phục chưa cao.
Bên cạnh đó, kỹ năng đàm phán của cán bộ Công đoàn chưa đồng đều; người lao động chưa được tham gia sâu vào quá trình xây dựng thỏa ước nên tính đại diện chưa rõ nét. Đặc biệt, cơ chế giám sát và thực thi sau ký kết còn là khâu yếu, ảnh hưởng đến hiệu quả thực chất của thỏa ước.
Trong giai đoạn mới, theo ông, cán bộ Công đoàn cần nâng cao những năng lực gì để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ?
Chủ tịch Công đoàn Công Thương Việt Nam Lê An Hải:
Trước hết, cán bộ Công đoàn cần nâng cao năng lực thương lượng, đàm phán theo hướng thực chất. Không chỉ dừng lại ở việc đề xuất, mà phải biết lập luận, xây dựng phương án hài hòa lợi ích, dựa trên hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Cùng với đó là năng lực phân tích dữ liệu. Cán bộ Công đoàn cần hiểu và sử dụng được các thông tin như báo cáo tài chính, năng suất lao động, chi phí nhân công… để đưa ra yêu cầu hợp lý, có cơ sở và có sức thuyết phục.
Năng lực pháp lý cũng là yêu cầu quan trọng. Việc nắm vững Bộ luật Lao động 2019 và các quy định liên quan sẽ giúp cán bộ Công đoàn vừa bảo vệ tốt hơn quyền lợi người lao động, vừa đảm bảo đúng quy định pháp luật.
Bên cạnh đó, cần tăng cường năng lực đại diện và kết nối người lao động thông qua khảo sát, lắng nghe và tổng hợp ý kiến đa chiều, tránh áp đặt chủ quan. Đặc biệt, cán bộ Công đoàn phải có tư duy hài hòa lợi ích, hướng tới ổn định quan hệ lao động lâu dài, góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Ông có thể chia sẻ những giải pháp trọng tâm để nâng cao chất lượng đối thoại và thương lượng tập thể trong thời gian tới?
Chủ tịch Công đoàn Công Thương Việt Nam Lê An Hải:
Giải pháp trước hết là nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị. Công đoàn cần khảo sát nhu cầu người lao động theo từng nhóm, thu thập dữ liệu về tiền lương thị trường, hiệu quả sản xuất kinh doanh, mức sống tối thiểu; đồng thời xây dựng các kịch bản thương lượng linh hoạt.
Thứ hai, cần tập trung nâng cao chất lượng nội dung thỏa ước lao động tập thể theo hướng có nhiều điều khoản cao hơn luật, như cơ chế tiền lương gắn với năng suất, thưởng minh bạch, chính sách phúc lợi thiết thực, thời giờ làm việc linh hoạt, cũng như các quy định bảo vệ người lao động trong bối cảnh tái cơ cấu và chuyển đổi số.
Thứ ba là đổi mới phương thức thương lượng. Đối thoại định kỳ phải thực chất, có theo dõi, đánh giá cụ thể; có thể áp dụng thương lượng theo nhóm vấn đề và tăng cường sự hỗ trợ của Công đoàn cấp trên hoặc chuyên gia khi cần thiết.
Cùng với đó, cần tăng cường giám sát và thực thi sau ký kết thông qua việc công khai thỏa ước để người lao động biết và tham gia giám sát, định kỳ đánh giá để kịp thời điều chỉnh.
Một giải pháp quan trọng khác là nhân rộng các mô hình tốt trong ngành, xây dựng các bộ mẫu thỏa ước lao động tập thể với những điều khoản tiến bộ để các đơn vị tham khảo, áp dụng.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Trần Tuấn (nguồn: laodong.vn)