Nâng năng lực cán bộ Công đoàn để chủ động bảo vệ sức khỏe người lao động
Thứ năm, 27/08/2026 - 09:18
Chương trình có 45 học viên của các công đoàn ngành tham dự trực tiếp tại Hà Nội và 400 cán bộ công đoàn tham dự trực tuyến tại các điểm cầu.
Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã tập huấn, cập nhật những kiến thức mới về chăm sóc sức khỏe, bệnh nghề nghiệp, an toàn vệ sinh lao động, bảo vệ môi trường và phát triển kỹ năng nghề cho cán bộ công đoàn các cấp.
Từ nhận diện nguy cơ đến xây dựng văn hóa an toàn
Trong bối cảnh công nghệ, mô hình tổ chức lao động và yêu cầu về năng suất đang thay đổi nhanh chóng, những nguy cơ đối với sức khỏe người lao động (NLĐ) cũng ngày càng đa dạng, phức tạp, vừa qua, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức chương trình tập huấn nhằm cập nhật kiến thức về chính sách phát triển kỹ năng nghề, chăm sóc sức khỏe, bảo vệ môi trường và an toàn, vệ sinh lao động cho lãnh đạo công đoàn tỉnh, thành phố; Công đoàn ngành Trung ương; Ban Công đoàn khu công nghiệp, khu chế xuất; công đoàn xã, phường đặc thù; chủ tịch công đoàn cơ sở có đông đoàn viên, người lao động; lãnh đạo các trường nghề… trong toàn quốc.
Đồng chí Tống Văn Băng - Trưởng Ban Quan hệ Lao động (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam) phát biểu khai mạc chương trình. Ảnh: CĐ
Chương trình có 45 học viên của các công đoàn ngành tham dự trực tiếp tại Hà Nội và 400 cán bộ công đoàn tham dự trực tuyến tại các điểm cầu.
Phát biểu khai mạc, đồng chí Tống Văn Băng - Trưởng Ban Quan hệ lao động (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam) cho biết, Nghị quyết Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, nhiệm kỳ 2026 - 2031 và Chương trình công tác năm 2026 nhấn mạnh vai trò cần thiết của việc bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, trao đổi kinh nghiệm về chính sách việc làm, chăm sóc sức khỏe, bảo vệ môi trường và an toàn, vệ sinh lao động...
Việc trang bị kiến thức mới không chỉ nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ công đoàn mà còn để tổ chức Công đoàn thực hiện tốt hơn vai trò, chức năng, nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới; góp phần nâng cao năng suất lao động, cải thiện thu nhập cho người lao động và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Tại chương trình, các cán bộ công đoàn được các chuyên gia trao đổi 4 chuyên đề gồm: “Chăm sóc sức khỏe chủ động và phòng chống bệnh nghề nghiệp cho người lao động”; “Một số chính sách mới về phát triển kỹ năng nghề nghiệp cho người lao động theo quy định của pháp luật thời kỳ mới”; “Một số kỹ năng của cán bộ công đoàn về an toàn, vệ sinh lao động và bảo vệ môi trường nhằm bảo vệ sức khỏe người lao động”; “Hướng dẫn một số nội dung triển khai Đề án "Công đoàn thúc đẩy xây dựng văn hóa an toàn lao động tại nơi làm việc giai đoạn 2025 - 2030”.
Đại diện LĐLĐ các tỉnh, thành phố, Công đoàn ngành Trung ương và tương đương, cán bộ công đoàn làm công tác ATVSLĐ tham gia chương trình. Ảnh: CĐ
Điểm đáng chú ý của chương trình là các nội dung được tiếp cận không chỉ từ góc độ pháp luật mà còn từ thực tiễn sản xuất, những nguy cơ đang hiện hữu và cả những thách thức mới phát sinh từ quá trình chuyển đổi công nghệ, thay đổi mô hình việc làm.
Trong buổi sáng, các học viên được TS. Nguyễn Phúc Thái - Hội Y học Lao động Việt Nam trao đổi về chủ đề “Chăm sóc sức khỏe chủ động và phòng chống bệnh nghề nghiệp cho người lao động”.
Đây là nội dung quan trọng giúp cán bộ công đoàn hiểu rõ hơn về bệnh nghề nghiệp (bệnh phát sinh do điều kiện lao động có hại của nghề nghiệp tác động tới người lao động trong quá trình làm việc) và bệnh liên quan nghề nghiệp (các bệnh đa yếu tố mà điều kiện lao động là một trong những yếu tố nguy cơ làm phát sinh hoặc làm nặng thêm bệnh, ví dụ hội chứng rối loạn cơ xương khớp).
Qua đó, cán bộ công đoàn hiểu rõ, việc nhận diện các yếu tố có hại tại nơi làm việc là khâu đặc biệt quan trọng. Những yếu tố này bao gồm yếu tố vật lý, bụi, hóa học, sinh học, tâm sinh lý và Ecgonomi. Nói cách khác, muốn phòng bệnh hiệu quả, trước hết phải nhìn thấy nguy cơ, nhận diện đúng nguy cơ và kiểm soát nguy cơ ngay từ nguồn.
Bài học từ Công ty Châu Tiến (Nghệ An) là một ví dụ đau xót. Môi trường làm việc của Công ty chứa hàm lượng Silic lớn (99%) nhưng Công ty không hệ nhận diện các yếu tố nguy hiểm, có hại, không quan trắc môi trường lao động, không triển khai các giải pháp phòng ngừa bệnh nghề nghiệp và không thực hiện các giải pháp y tế như khám sức khỏe cho người lao động. Hệ quả là tỷ lệ người lao động mắc bệnh bụi phổi Silic cao, một số trường hợp đã tử vong.
Từ trường hợp này cho thấy một nguyên tắc quan trọng trong bảo vệ sức khỏe nghề nghiệp: kiểm soát nguy cơ tại nguồn luôn quan trọng hơn chỉ sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân. Một yếu tố không nhìn thấy bằng mắt thường không đồng nghĩa với việc yếu tố đó không tồn tại hoặc không nguy hiểm mà dung môi là một ví dụ điển hình.
TS. Nguyễn Phúc Thái - Hội Y học Lao động Việt Nam trao đổi, giải đáp thắc mắc của cán bộ công đoàn. Ảnh: CĐ
Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ mới ngày càng phát triển, những thay đổi tích cực trong sản xuất đồng thời đặt ra những nguy cơ sức khỏe mới. Công nghệ mới có thể làm giảm một số nguy cơ truyền thống nhưng lại tạo ra những vấn đề khác: làm việc với màn hình kéo dài, ít vận động, tư thế tĩnh dẫn đến đau cổ, vai, gáy, thắt lưng; làm việc với cường độ cao, áp lực “luôn kết nối” có thể dẫn đến rối loạn giấc ngủ, stress, kiệt sức nghề nghiệp; một số hình thức làm việc từ xa có thể tạo ra sự cô lập xã hội; robot, hệ thống tự động và công nghệ mới cũng tiềm ẩn nguy cơ mới; trong khi người lao động nền tảng số, lao động tự do và làm việc từ xa có thể khó tiếp cận hệ thống chăm sóc sức khỏe nghề nghiệp truyền thống.
Những biến chuyển đó đòi hỏi cách tiếp cận về ATVSLĐ phải thay đổi. NLĐ không chỉ là đối tượng được bảo vệ mà phải trở thành chủ thể chủ động tham gia bảo vệ sức khỏe của chính mình. Cùng với đó, vai trò của Công đoàn ngày càng rõ nét trong giám sát, phát hiện nguy cơ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của NLĐ.
Bệnh nghề nghiệp vẫn còn khoảng trống cần lấp đầy
Hiện tại, Danh mục Bệnh nghề nghiệp được bảo hiểm tại Việt Nam có 35 bệnh được ghi nhận. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy vẫn còn nhiều bệnh nghề nghiệp chưa có trong Danh mục Bệnh nghề nghiệp được bảo hiểm tại Việt Nam, trong đó có Nhiễm độc thiếc nghề nghiệp.
Đáng lưu ý hơn, số lượng người được phát hiện bệnh nghề nghiệp, được khám bệnh nghề nghiệp và hưởng chế độ bảo hiểm bệnh nghề nghiệp còn rất thấp. Khoảng cách giữa nguy cơ thực tế tại nơi làm việc với số trường hợp được phát hiện, xác định và thụ hưởng chế độ cho thấy công tác phòng ngừa và nhận diện bệnh nghề nghiệp vẫn còn nhiều vấn đề cần được tháo gỡ.
Tại doanh nghiệp, không ít vướng mắc phát sinh ngay trong quá trình xác định bệnh nghề nghiệp. NLĐ có biểu hiện bị ảnh hưởng sức khỏe nhưng lại khó được xác định mắc bệnh nghề nghiệp do yêu cầu về kết quả đo quan trắc môi trường lao động, trong khi thực tế, phần lớn kết quả đo quan trắc môi trường lao động lại đạt tiêu chuẩn cho phép.
Những bất cập từ thực tiễn sản xuất đã được các cán bộ công đoàn chia sẻ tại chương trình như liên quan đến công tác phòng, chống bệnh nghề nghiệp, điều kiện làm việc của từng ngành, nghề, lĩnh vực đến việc tìm hiểu các văn bản pháp lý quy định cụ thể về công tác khám bệnh để bố trí việc làm, tất cả đều cho thấy nhu cầu nâng cao năng lực chuyên môn của cán bộ công đoàn là rất cần thiết.
Các cán bộ công đoàn cũng trao đổi kinh nghiệm trong việc Công đoàn tham gia vào quy trình xác định bệnh nghề nghiệp cho NLĐ. Đây không chỉ là câu chuyện nghiệp vụ mà còn là yêu cầu trực tiếp trong thực hiện chức năng đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, NLĐ.
Từ những trao đổi tại chương trình có thể thấy, chăm sóc sức khỏe NLĐ không thể dừng ở việc khám khi đã có bệnh. Phòng ngừa phải được đặt lên trước; nhận diện nguy cơ phải được tiến hành từ nơi làm việc; còn Công đoàn phải chủ động hơn trong giám sát, phản biện, kiến nghị và đồng hành cùng NLĐ.
Đặc biệt, yếu tố căng thẳng nghề nghiệp đang ngày càng được nhắc đến nhiều hơn trong bối cảnh mới, trong đó “áp lực luôn kết nối” với công việc là một ví dụ rõ nét. Hoặc làm việc từ xa tuy mở ra sự linh hoạt nhưng cũng có thể tạo ra khoảng cách với xã hội nghề nghiệp, đặt ra yêu cầu mới về chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần cho NLĐ.
Bởi vậy, xây dựng văn hóa an toàn không thể chỉ là những khẩu hiệu tại nơi làm việc. Đó phải là một quá trình được tổ chức bài bản, từ nhận diện nguy cơ, phòng ngừa bệnh nghề nghiệp, nâng cao kiến thức của người lao động đến tăng cường trách nhiệm của người sử dụng lao động và năng lực giám sát của tổ chức Công đoàn.
Chương trình tập huấn có ý nghĩa thiết thực trong triển khai Đề án “Công đoàn thúc đẩy xây dựng văn hóa an toàn lao động tại nơi làm việc giai đoạn 2025 - 2030”. Xa hơn, đây là bước chuẩn bị cần thiết để đội ngũ cán bộ công đoàn thích ứng với một thị trường lao động đang thay đổi nhanh, nơi yêu cầu về năng suất phải đi cùng yêu cầu về sức khỏe, an toàn và chất lượng cuộc sống của người lao động.
Xem bản gốc tại đây.
(Nguồn: laodongdoanthe.vn)